Leiderschap versus leidinggeven, het verschil dat het verschil maakt
Leiderschap komt in vele vormen en maten. Bij mij begon het in mijn tienerjaren al, als aanvoerster van mijn hockey- en volleybalteam. Later kreeg het een andere dimensie toen ik CBA (spreek uit als Cie-Bie-Eehhh) was bij mijn vorige werkgever. Daar heb ik misschien wel het meeste geleerd over leidinggeven, vooral door het organiseren van de meest uiteenlopende evenementen en personeelsweekenden. Denk bij deze evenementen aan zelf tenten bouwen op camping de Klaukenhof in de Eifel om in te slapen tot aan een wintersportreis naar Mayrhofen met een recordaantal van 62 collega’s. Een team leiden en een team “builden” ging daar haast vanzelf. Het waren oprecht de mooiste werkzaamheden die ik in mijn loopbaan heb mogen verzorgen.
Wat ik in die periode leerde, vertaal ik nu door naar drie belangrijke leiderschapskwaliteiten die net zo goed gelden voor het leiden van een team of een heel bedrijf: vertrouwen opbouwen, verantwoordelijkheid nemen en veiligheid creëren.
Ik herinner me nog levendig hoe ik op donderdagavond in Mayrhofen pas naar bed ging als de allerlaatste auto met de laatste collega’s veilig was aangekomen op de berg. Soms was dat pas om vier uur ’s nachts. Eerder deed ik geen oog dicht. Collega’s waren afhankelijk van mijn expertise en organisatietalent en dat vertrouwen voelde ik als een enorme verantwoordelijkheid. Tegelijkertijd sprak ik éénmalig aan het begin iedereen aan op hun gedrag. We waren daar weliswaar voor plezier en ontspanning, maar we vertegenwoordigden ook ons bedrijf. Dus: gedraag je daarnaar. En als er dan een keer iets misging, wat in 21 jaar maar één keer is gebeurd, dan kwam er een eerlijk, face-to-face gesprek. Niet alleen met de persoon zelf, maar ook met het hotel waar we te gast waren. Het ging erom de verbinding te herstellen en het vertrouwen te behouden. We wilden tenslotte daar de komende jaren ook weer welkom zijn….
Dat is precies waar leiderschap om draait: niet om macht of status, maar om dienstbaarheid en verantwoordelijkheid. Je doet wat nodig is voor het team, zelfs als niemand het ziet of ervoor applaudisseert.
Simon Sinek verwoordt dit prachtig: De beste leiders zijn vaak niet degenen met de hoogste titel, maar degenen die veiligheid en vertrouwen creëren. Hij noemt dat de “Cirkel van veiligheid”. Mensen bloeien op als ze weten dat er iemand achter hen staat.
Innovatie, samenwerking en groei ontstaan pas wanneer een team voelt dat fouten maken mag en dat er altijd iemand is die ze opvangt.
Het mooie is dat leiderschap vaak zichtbaar wordt in de kleine dingen:
- De collega die een dienst overneemt zodat iemand anders naar het schooloptreden van zijn kind kan.
- De manager die echt luistert wanneer iemand het moeilijk heeft.
- Of simpelweg de persoon die de koffie zet of de deur openhoudt.
Het zijn geen grootse gebaren, maar kleine, consequente daden van zorg en moed. Dáár groeit vertrouwen. Dáár ontstaat cultuur. En eerlijk is eerlijk: dit soort leiderschap is niet altijd makkelijk. Het kan ondankbaar zijn, soms eenzaam en vaak onzichtbaar. Als alles goed gaat, geef je de eer weg. Als er iets misgaat, neem jij de schuld op je. Het lijkt op ouderschap: intensief, soms frustrerend en vol momenten waarop je je afvraagt of iemand het überhaupt ziet. Maar dan, uit het niets, zie je een glimp van wat je hebt opgebouwd. Een team dat elkaar opvangt. Een collega die opstaat voor een ander. Een cultuur waarin mensen zichzelf durven zijn. Dat zijn de momenten die alles waard maken.
En daar zit ook de kern van deze blog. Leidinggeven en leiderschap lijken misschien op elkaar, maar ze zijn wezenlijk verschillend. Leidinggeven is een functie, een rol waarin iemand verantwoordelijk is voor het coördineren van mensen, middelen en processen. De leidinggevende houdt toezicht, stelt doelen, bewaakt de voortgang en neemt beslissingen. Het gaat vaak over structuren, procedures en controle. Het is noodzakelijk voor de werking van een organisatie, maar het is niet per definitie inspirerend.
Leiderschap daarentegen, is geen titel, het is een manier van zijn. Leiderschap komt voort uit visie, authenticiteit en vertrouwen. Een leider hoeft geen formele macht te hebben; mensen volgen hem of haar omdat ze willen, niet omdat ze moeten. Een leider verbindt, daagt uit, luistert en durft kwetsbaar te zijn. Leiderschap is niet wat je doet als je in een vergaderzaal zit, maar hoe je mensen laat voelen wanneer je met ze spreekt.
Leidinggeven vraagt competentie. Leiderschap vraagt karakter.
Leidinggeven is zeggen: “Volg de regels” Leiderschap is vragen: “Wat is het juiste om te doen?”
Leidinggeven zorgt voor orde. Leiderschap zorgt voor beweging.
De mooiste organisaties en samenlevingen floreren wanneer leidinggeven en leiderschap elkaar aanvullen. Wanneer iemand de structuren weet te hanteren en tegelijkertijd het vuur weet aan te wakkeren in anderen. Wanneer iemand niet alleen zegt wát we moeten doen, maar ook wáárom het ertoe doet.
In deze tijd hebben we niet alleen managers nodig, maar mensen die durven te leiden zonder masker. Mensen die inspireren, niet alleen instrueren. Mensen die zelf het voorbeeld geven van wat ze verlangen van anderen.
Want uiteindelijk onthouden mensen niet wát je hebt gezegd, maar hoe je ze hebt laten voelen. En dat… is leiderschap zonder masker.
